{"id":174,"date":"2022-12-08T19:09:48","date_gmt":"2022-12-08T19:09:48","guid":{"rendered":"https:\/\/kovaradicle.com\/?p=174"},"modified":"2022-12-08T19:12:40","modified_gmt":"2022-12-08T19:12:40","slug":"diroka-fermanan-besa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kovaradicle.com\/?p=174","title":{"rendered":"D\u00eeroka Fermanan Be\u015fa 2"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ferman\u00ean Sedsala 15\u2019em\u00een ( 1400 -1500)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>38- Fermana Celaled\u00een Alam\u00eer ( Sala 1400 )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1400\u2019an de Celaled\u00een Alam\u00eer M\u00eeran \u015eah kur\u00ea Teymurlenk, li M\u00fbsil\u00ea bi xw\u00eena gel\u00ea M\u00fbsil\u00ea \u00fb gel\u00ea haw\u00eerdora w\u00ea dever\u00ea sor kir, talan \u00fb w\u00earan kir.<\/p>\n<p><strong><em>39- Fermana \u015eewitandina Lale\u015f\u00ea ( Sala 1409\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>El-zergel\u00ee got: \u2018\u2019Gora \u015e\u00eax Ad\u00ee di sala 1409\u2019an de hate \u015fewitandin.\u2019\u2019 Di kitaba El Maqr\u00eez\u00ee de j\u00ee hat n\u00eev\u00eesandin di v\u00ea sal\u00ea de gora \u015e\u00eax Ad\u00ee ya li Hekar\u00ee hatiye \u015fewitandin l\u00ea nay\u00ea zan\u00een k\u00ea \u00fb \u00e7ima \u015fewitand.<\/p>\n<p><strong><em>40- \u00car\u00ee\u015fa Celaled\u00een Yusif el-Hilwan\u00ee ( Sala 1414\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Hatina fermandarek\u00ee bi nav\u00ea Celaled\u00een Muhamed bin \u00cezid\u00een Yusif el-Hilwan\u00ee tev\u00ee h\u00eaz\u00ean \u00e7ekdar ji axa Rom\u00ea, dest bi fermanek\u00ea li ser \u00cazidiyan li \u00c7iyay\u00ea Hekar\u00ee kirin. Li gor\u00ea xwesteka ilmdarek\u00ee \u015faf\u00ee\u00ee bi nav\u00ea Celal el-d\u00een Muhemd, M\u00eer\u00ea Ciz\u00eera Botan \u00cezed\u00een el-bext\u00ee, M\u00eer\u00ea \u015firan\u015f ya gir\u00eaday\u00ea Dihok\u00ea tugil a Kurd\u00ee \u00fb M\u00eer\u00ea Keleha Hezq\u00eel \u015eems el-d\u00een el-Cerdqel\u00ee al\u00eekar\u00ee dan Celal el-d\u00een. Bi hevd\u00fb re ber\u00ea xwe dane \u00c7iyay\u00ea Hekar\u00ee. Ji bo ku dest bi ferman\u00ea bikin \u00fb t\u00ea gotin ku hejmareke mezin ji civaka \u00cazid\u00ee hatin ku\u015ftin \u00fb hinek j\u00ee d\u00eel hatin girtin. Ew kes\u00ean ku d\u00eel girtib\u00fbn li ber gora \u015e\u00eax Ad\u00ee kom kirin \u00fb gor xerakirin \u00fb hest\u00eey\u00ean w\u00ee j\u00ee derxistin \u00fb \u015fewitandin. Ji wan re j\u00ee gotin \u2018\u2019ev \u00eensan\u00ea we y\u00ea p\u00eeroz ka \u00e7ima nikar\u00ee xwe bipar\u00eaze. Her wiha hukimdar\u00ea Keleha Hesk\u00eef\u00ea j\u00ee li gel Celaled\u00een b\u00fb \u00fb bi hev re dest dan\u00een ser mal \u00fb milk\u00ea gel. T\u00ea gotin ev cara s\u00eayem\u00een e ku destdir\u00eaj\u00ee li ser gora \u015e\u00eax Ad\u00ee t\u00ea kirin.<\/p>\n<p><strong><em>41- R\u00fbxandina Lale\u015f\u00ea ( Sala 1415\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1415\u2019an de ji aliya siwar\u00ean olperest gelek \u00caz\u00eed\u00ee hatin ku\u015ftin \u00fb disa li p\u00ea\u015fber\u00ee wan ziyaret\u00ea \u015e\u00eax Ad\u00ee hat vekirin \u00fb hestiyen w\u00ee j\u00ee d\u00eesa \u015fewitandin.<\/p>\n<p><strong><em>42- \u00cari\u015fa \u00c7erkez\u00ean Misr\u00ea ( Sala 1448\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Pir \u00ear\u00ee\u015f li ser wilayet\u00ean \u00caz\u00eediyan heb\u00fb di mil\u00ea B\u00eelad al \u015eam \u00fb Tirkiye j\u00ee wek\u00ee wilayet\u00ean Kilis-Heleb- Qes\u00eer-Antakya hwd. Di sala 1448\u2019an ji aliya \u00c7erkez\u00ean Misr\u00ea di bin fermandariya Tahir Qanso \u00fb hin e\u015f\u00eeret\u00ean Kurdan wek Qadiriya \u00fb Germiyan, \u00ear\u00ee\u015f li ser wilayeta Kilis ya \u00caz\u00eediyan kirin. Di v\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea de m\u00eer\u00ea \u00cazidiyan (Heb\u00eeb) hat ku\u015ftin \u00fb p\u00ea re j\u00ee \u00e7i li ber \u00e7av\u00ean wan ket talan \u00fb w\u00earan kirin.<\/p>\n<p><strong><em>43- Fermana ko\u00e7berkirina hem\u00fb \u00cazidiyan ji Germiyan\u00ea ber bi Musil\u00ea ve ( Sala 1451\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di v\u00ea sal\u00ea de hem\u00fb \u00caz\u00eed\u00ee ji Germiyan hatin ko\u00e7berkirin \u00fb li dora Musil\u00ea hatin bicihkirin.<\/p>\n<p><strong><em>44- Fermana Uzun Hesan Qere Bolok ( Sala 1464\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ji r\u00eaveber\u00ean eyla tirka (Akkoyunlu) yek bi nav\u00ea Uzun Hesan Qere Bolok li Hesk\u00eef\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u00caz\u00eediyan kir. Hijmarek\u00ee gelek mezin ji wan hate ku\u015ftin. Ev \u00ear\u00ee\u015f pir dijwar b\u00fb heya astek\u00ee ku gundek\u00ee bi gi\u015ft\u00ee hatin qetil kirin. Art\u00ea\u015fa \u00ear\u00ee\u015fker di bin fermandariya Xel\u00eel Beg de b\u00fb.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ferman\u00ean Sedsala 16\u2019em\u00een ( 1500-1600 )<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>45- Fermana \u00cebrah\u00eem Xan<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di serdema Nadir Qul\u00ee de, biray\u00ea w\u00ee waliy\u00ea Azarb\u00eecan\u00ea \u00cebrah\u00eem Xan fermandar\u00ea art\u00ea\u015fek\u00ee b\u00fb. Ev art\u00ea\u015f di bin fermandariya w\u00ee de \u00ear\u00ee\u015f birib\u00fb ser \u00caz\u00eediy\u00ean Azarb\u00eecan\u00ea. \u00car\u00ee\u015f ji Bilbeas\u00ea destp\u00eakir heya bi Mirag\u00ea \u00fb Sildoz ve \u00e7\u00fbb\u00fb. Di v\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea de hijmarek\u00ee mezin ji \u00caz\u00eediyan hatin ku\u015ftin. N\u00eaz\u00eek\u00ea 1500 malbat hatin girtin \u00fb her ti\u015ft\u00ean wan hatin diz\u00een. Li gor\u00ee d\u00eeroknasan n\u00eaz\u00eek\u00ea 18 qeb\u00eele li v\u00ea her\u00eam\u00ea jiyan dikirin. Ji van e\u015f\u00eeran j\u00ee Mehmudiyan Dunbelan, Buxt\u00ee, Bazug\u00ee, Bradot, Bu\u015fk\u00ee, \u015eikla, Re\u015f, Birav, Mendg\u00ee, \u015eikak\u00ee, Dagor\u00ee, \u015eifl\u00ee, Nadim\u00ee, \u015eemzik\u00ee, Mugr\u00ee, S\u00eecarg\u00ee, Artu\u015f\u00ee, Kerfel\u00ee, Zikr\u00ee, Dumbel\u00ee \u00fb hwd. heb\u00fbn.<\/p>\n<p><strong><em>46-Fermana M\u00eer\u00ea Erdelan li Dij\u00ee H\u00eaz\u00ean His\u00ean Beg\u00ea Dasin\u00ee<\/em><\/strong><\/p>\n<p>E\u015f\u00eereta Dasiniyan b\u00fb armance pir \u00ear\u00ee\u015fan, bi taybet di serdema m\u00eer\u00ea Kurdan Ized\u00een el-Bext\u00ee ku di dema w\u00ee de M\u00eer Teym\u00fbr el-Arec\u00ee hakim b\u00fb. Dema ku Sultan Suleyman di sala 1534\u2019an de x\u00eelafet girt \u00fb b\u00fb Sultan, d\u00eet ku Ized\u00een \u015e\u00ear ku \u00cazid\u00ee b\u00fb \u00fb waliy\u00ea Hewl\u00ear\u00ea b\u00fb, gotin\u00ean w\u00ee guhdar nake. Lewma xwest w\u00ee bikuje \u00fb w\u00eelayete Hewl\u00ear\u00ea bide dest\u00ea M\u00eer His\u00ean Beg\u00ea Dasin\u00ee. Di w\u00ea deme de her\u00eama ku gir\u00eaday\u00ee w\u00eelayeta Hewl\u00ear\u00ea Misilman j\u00ee l\u00ea dij\u00een. Lewma misilmanan qeb\u00fbl nedikirin ku yek\u00ee \u00cazid\u00ee wan bir\u00eave bibe. Lewma M\u00eer Seyfed\u00een xwe gihand m\u00eer\u00ea Erdelan\u00ea \u00fb al\u00eekar\u00ee j\u00ea xwest da M\u00eer Ized\u00een \u015e\u00ear bikujin. L\u00ea M\u00eer\u00ea Erdelan daxwaza w\u00ee qeb\u00fbl nekir. Seyfed\u00een vegeriya Hewl\u00ear\u00ea \u00fb bi nav\u00ea c\u00eehad\u00ea bang li hem\u00fb misilmanan kir ku \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u00cazidiyan bikin.<\/p>\n<p>Bi hovane \u00ear\u00ee\u015f\u00ea Hewl\u00ear\u00ea kirin \u00fb \u015ferek\u00ee dijwar qewim\u00ee. T\u00ea gotin ku art\u00ea\u015fe Dasiniyan \u015fer winda kirin \u00fb 500 kes ji h\u00eaz\u00ean Dasiniyan hatin ku\u015ftin. ji bo w\u00ea Sultana Osmaniyan bang li His\u00ean Beg\u00ea Dasiniyan kir \u00fb Hesab\u00ea binketin\u00ea j\u00ea xwest. Di dawiy\u00ea de His\u00ean Beg li astana hat \u00eedam kirin. His\u00ean Beg Dasin\u00ee b\u00fb, l\u00ea waliy\u00ea \u015e\u00eaxan j\u00ee b\u00fb, lewma ku\u015ftina w\u00ee ji aliy\u00ea Sultan Suleyman Qanun\u00ee ve b\u00fb sedema neraz\u00eeb\u00fbna \u00cazidiyan. \u00cazid\u00ee bi v\u00ea h\u00earsa xwe \u00ear\u00ee\u015f birin ser Osmaniyan. Di w\u00ea dem\u00ea de yekem car b\u00fb ku Osman\u00ee bi riya bawer\u00ee, ferm\u00ee fetwaya ku\u015ftina \u00cazidiyan dab\u00fb.<\/p>\n<p><strong>47- \u00car\u00ee\u015fa Isma\u00eel el Sefew\u00ee ( Sala 1507\u2019an )<\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1507\u2019an de Isma\u00eel el Sefew\u00ee fermanek\u00ee li ser \u00caz\u00eediyan bir\u00eavebir. \u00caz\u00eed\u00ee li hember\u00ee v\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea li berxwedan \u00fb hijmarek\u00ee mezin ji art\u00ea\u015fe Sefewiyan ku\u015ftin. L\u00ea art\u00ea\u015fe Sefew\u00ee war\u00ean \u00caz\u00eediyan bi taybet \u015eengal dagirkirin ku w\u00ea dem\u00ea de bin dagirkeriya qizilba\u015fan de b\u00fb. \u015eer\u00ee w\u00ee ji 1504\u2019an heya 1509\u2019an berdewam kir.<\/p>\n<p><strong><em>48-\u00car\u00ee\u015fa Biryak Beg\u00ea Moxol\u00ee ( Sala 1508\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1508\u2019an de Biryak Beg\u00ea Moxoliyan \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u00caz\u00eediyan kir. Ji wan pir kes ku\u015ftin, cih \u00fb war\u00ean wan talan kirin.<\/p>\n<p><strong><em>49-Fermana Qizil Ba\u015f (Al-Sefew\u00ee) ( Sala 1516\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u00caz\u00eediy\u00ean \u015eengal\u00ea di sala 1516\u2019an de bi hevkariya misliman\u00ean sune, di bin fermandariya Omer Beg \u00fb Kerkud Buxten de bi al\u00eekariya bav\u00ea al Mewahib kur\u00ea \u00cedr\u00ees\u00ea Bidl\u00ees\u00ee, \u015fer\u00ea qizilba\u015fan kirin \u00fb ji wan n\u00eaz\u00ee 200 kes ku\u015ftin. Pi\u015ft\u00ee ku\u015ftina (qerxan) biraye waliy\u00ea Amed\u00ea, hem\u00fb her\u00eam\u00ean weke (Aran, \u015eengal Cerm\u00een, B\u00eera\u00e7ek, M\u00eard\u00een) di bin serweriya \u00cazidiyan de b\u00fb.<\/p>\n<p><strong><em>50- \u00cari\u015fa Osmaniyan li ser \u00cemareta K\u00eel\u00ees\u00ea ( Sala 1516 \u2013 1517\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Osmaniyan xwestin Misr\u00ea dagir bikin \u00fb h\u00eaz ji xwe re kom bikin. Di w\u00ea dem\u00ea de Sultan\u00ea Osmaniyan bang li \u00caz\u00eediyan kir tev\u00ee Am\u00eer\u00ea wan Qasim. W\u00ea dem\u00ea \u00cemareta K\u00eel\u00ees\u00ea di dest\u00ea malbata (\u015e\u00eax Mend el \u015eemsan\u00ee ) de b\u00fb. Rusipiyen \u00caz\u00eediyan \u00fb Am\u00eer\u00ea wan Qasim \u00fb kur\u00ea w\u00ee Cenbula \u00e7\u00fbn Stenbol\u00ea bi daxwaza Sultan\u00ea Osmaniyan. Di heman dem\u00ea de am\u00eer\u00ea Heleb\u00ea Qerac Pa\u015fa peyam ji Sultan re \u015fand \u00fb j\u00ea xwest \u00caz\u00eediyan bikuje. Sultan\u00ea Osmaniyan xiyanet li m\u00eavan\u00ean xwe kir \u00fb hem\u00fb tev am\u00eer\u00ea wan Qasim ku\u015ft.<\/p>\n<p><strong><em>51-\u00car\u00ee\u015fa Hesan Kur\u00ea Seyfed\u00een M\u00eer\u00ea Am\u00eadiy\u00ea ( Sala 1534\u2019 an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Hesan kur\u00ea Seyfed\u00een M\u00eer\u00ea Am\u00eadiy\u00ea, sala 1534\u2019an fermandariya fermanek\u00ee li \u00cemareta (des\u00een) Dihok kir. Pi\u015ft\u00ea \u00e7\u00fby\u00eena Hesan li gel \u015eah\u00ea Sefew\u00ee \u00cesmea\u00eel el Sefew\u00ee \u00fb xwe gir\u00eaday\u00ee w\u00ee kir, \u00ear\u00ee\u015f\u00ea Das\u00een kir. Bi gi\u015ft\u00ee \u015e\u00eaxan xist dest\u00ea xwe \u00fb tevl\u00ee wilayeta xwe kir.<\/p>\n<p><strong><em>52-\u00car\u00ee\u015f\u00ea Sultan\u00ea Osmaniyan Sil\u00eaman Xan Qanun\u00ee ( Sala 1570\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Fermane Sultan\u00ea Osmaniyan Sil\u00eaman Xan Qanun\u00ee di sala 1570\u2019an de hat destp\u00eakirin \u00fb fetwa ji aliye muftiy\u00ea dewlet\u00ea derket \u00fb t\u00ea de ku\u015ftin \u00fb d\u00eelgirtina \u00caz\u00eediyan serbest kir \u00fb heya firotin\u00ean wan j\u00ee li s\u00fbkan helal kirin.<\/p>\n<p><strong><em>53- Fermane m\u00eer\u00ea Botan\u00ea El\u00ee Seydo Beg Di Sala 1585\u2019 an De<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1585\u2019an de M\u00eer\u00ea Botan\u00ea El\u00ee Seydo Beg, fermandariya arte\u015fek\u00ee mezin kirib\u00fb, ev art\u00ea\u015f ber\u00ea xwe dab\u00fb \u015eengal\u00ea \u00fb li dij\u00ee \u00cazdiyan \u00ear\u00ee\u015f destp\u00eakir. Di v\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea de 600 \u00cazid\u00ee hatin ku\u015ftin \u00fb hijmarek\u00ee mezin ji jin \u00fb zarokan hatin revandin.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Ferman\u00ean sedsala 17\u2019em\u00een (1600 &#8211; 1700)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong><em>56-Fermana Murad Pa\u015fa ( Sala 1607\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1607\u2019an de j\u00ee serhildan li dij\u00ee Osmaniyan bi p\u00ea\u015fengtiya \u00cazidiyan destp\u00eakir. Ji van serhildanan j\u00ee Serhildana El\u00ee Pa\u015fa Canpolat\u00ea \u00cazid\u00ee b\u00fb. Di h\u00eaza \u00cazid\u00ee de her\u00ee zede \u00cazidiy\u00ean Efr\u00een\u00ea heb\u00fbn ku ji art\u00ea\u015fa Murad Pa\u015fa ya Osmaniyan reviyab\u00fbn. Ev serhildan bi avakirina hikumetek\u00ea bi encam b\u00fb, l\u00ea dir\u00eaj nekir.<\/p>\n<p>Di sala 1607\u2019an de ji mil\u00ea Murad Pa\u015fa ve art\u00ea\u015fek\u00ee bi 40 hezar kes\u00ee hat amadekirin. Ev art\u00ea\u015f ji Kurd\u00ean Qadir\u00ee ya Mera\u015f\u00ea \u00fb Botan\u00ea ve p\u00eak dihat. Armanca v\u00ea art\u00ea\u015f\u00ea bidestxistina wilayeta K\u00eel\u00ees\u00ea b\u00fb ku di bin serweriya M\u00eer\u00ea \u00cazid\u00eeyan Canpolat de b\u00fb. Di 24\u2019\u00ea Cotmeha sala 1607\u2019an de \u00ear\u00ee\u015f destp\u00eakir \u00fb \u015ferek\u00ee giran li De\u015fta Aroj a n\u00eaz\u00ee Efr\u00een\u00ea-Heleb\u00ea qewim\u00ee. Di v\u00ee \u015fer\u00ee de bi dehhezaran kes ji h\u00eaz\u00ean M\u00eer El\u00ee Canpolat hatin ku\u015ftin. Her wiha Osman\u00ee dest dan\u00een ser bajar\u00ea Heleb\u00ea \u00fb gelek cih\u00ean din \u00ean \u00cazidiyan j\u00ee.<\/p>\n<p><strong><em>57- Fermana Niduh Pa\u015fa ( Sala 1607\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Osmaniyan, ji dema aveb\u00fbna xwe ve her \u00ear\u00ee\u015f \u00fb fermanan li ser \u00caz\u00eediyan kirine. Di sala 1607\u2019an de Niduh Pa\u015fa fermanek\u00ea li ser \u00caz\u00eediyan radike \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u015eangal\u00ea dike, di v\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea de ser\u00ea 27 hezar \u00cazidiyan hate j\u00eakirin. L\u00ea bi ku\u015ftina7 hezar le\u015fker ji art\u00ea\u015fa Osmaniyan, \u00cazid\u00ee biserdikevin. Ji bo parastina xwe, \u00cazid\u00ee xwe disp\u00earin \u00e7iyay\u00ean \u015eengal\u00ea.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ku Osman\u00ee f\u00eam kirin ew nikarin \u00caz\u00eediy\u00ean \u015eengal\u00ea bin bix\u00eenin, \u00fb ji ber ku Kurd bi \u015fer kirina xwe dihatin naskirin, ber\u00ea waliy\u00ean Amed\u00ea dan \u015eengal\u00ea.<\/p>\n<p><strong><em>58- Fermana Qera\u00e7\u00eeqey Xan ( Sala 1624\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di sala1624\u2019an de Qera\u00e7\u00eeqey Xan fermandariya ferman\u00ea kir \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u015eengal kir. Pir kes hatin ku\u015ftin, jin \u00fb zarok j\u00ee hatin revandin. Cih \u00fb war\u00ea \u00caz\u00eediyan heya Mard\u00een\u00ea xistin bin desthilatdariya xwe \u00fb ev deran dagirkirin. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea, Qizilpa\u015fiyan j\u00ee M\u00fbsil \u00fb Kerk\u00fbk dagirkirin.<\/p>\n<p><strong><em>59-Fermana Ehmed Xan Al-Sefew\u00ee ( Sala 1636\u2019an ) <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ehmed Xan el Sefew\u00ee, \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u00caz\u00eediyan kir mal \u00fb milk\u00ea wan girt \u00fb hijmar\u00ean z\u00eade ku\u015ft \u00fb serkeftina xwe wek\u00ee mizg\u00een\u00ee da \u015eah Abbas el Sefew\u00ee.<\/p>\n<p><strong><em>60- Fermana Ehmed Pa\u015fa Waliy\u00ea Amed\u00ea ( Sala 1638\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Di serdema Sultan Ibrah\u00eem Qadir de, Waliy\u00ea Amed\u00ea Ehmed Pa\u015fa fermanek\u00ea li ser \u00caz\u00eediyan p\u00eakan\u00ee. H\u00eaza ku tevl\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ea b\u00fb 70 hezar kes b\u00fbn. Wan 13 hezar ku\u015ftin \u00fb 12 hezar j\u00ee es\u00eer girtin ku hem\u00fb j\u00ee \u00caz\u00eediy\u00ean \u015eengal\u00ea b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>61-Fermana Qral Ehmed Pa\u015fa li ser \u015eengal\u00ea ( Sala 1640\u2019an )<\/strong><\/p>\n<p>Ehmed Pa\u015fa dib\u00eaje: \u201cMin \u00e7iyay\u00ean \u015eengal\u00ea dorp\u00ea\u00e7 kir, \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u015eengal\u00ea kir. Min ji wan deh hezar kes ku\u015ftin \u00fb hijmareke z\u00eade girtin.\u201d Sultan pa\u015fa pi\u015ft\u00ee ku \u015eengal w\u00earan kir \u00fb her ti\u015ft\u00ea w\u00ea talan kir d\u00eesa ber\u00ea xwe da Amed\u00ea.<\/p>\n<p><strong><em>63- Fermana \u015eah Ehmed Pa\u015fa ( Sala 1650-1651\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee Murad Pa\u015fa, \u015eah Ehmed Pa\u015fa di navbera sal\u00ean 1650 \u00fb 1651\u2019an waliy\u00ea Amed\u00ea b\u00fb. Di nav Kurdan de weke dijmin\u00ea mezin y\u00ea hem\u00fb w\u00eelayet\u00ean Kurdan t\u00ea naskirin. Li hember\u00ea Kurdan \u00fb \u00eemaret\u00ean wan pir bi k\u00een b\u00fb, k\u00een \u00fb nefret\u00ea ji \u00caz\u00eediyan dikir. Di sala 1639\u2019an de \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u015eengal kir. W\u00ea dem\u00ea waliy\u00ea Amed\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Di sala1656\u2019an de bi hinceta heb\u00fbna \u00caz\u00eediyan di nav h\u00eaz\u00ean B\u00eedl\u00ees\u00ea de, \u00ear\u00ee\u015f\u00ee M\u00eer Evdal\u00ea B\u00eedl\u00ees\u00ea kir. Di rastiy\u00ea de j\u00ee M\u00eer\u00ea B\u00eedl\u00ees\u00ea \u00fb M\u00eer\u00ea \u00caz\u00eediyan bi hev re li hember\u00ee Osmaniyan dib\u00fbn al\u00eekar. Ehmed Pa\u015fa bi art\u00ea\u015fa ji 40 hezar kes\u00ee, ji Amed\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u015eengal\u00ea kir.<\/p>\n<p><strong><em>64- Fermana Waliy\u00ea Wan\u00ea \u015eemis Pa\u015fa ( Sala 1650\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u00eedamkirina M\u00eer\u00ea \u00caz\u00eediyan M\u00eerza Dasin\u00ee, di dema Sultantiya Muhemed\u00ea \u00e7arem\u00een de, Di sala 1650\u2019an de Waliy\u00ea Wan\u00ea \u015eemis Pa\u015fa fermandariya fermanek gelek mezin li ser \u00cazidyan kir.<\/p>\n<p><strong><em>65- Fermana \u015eemis Pa\u015fa li dij\u00ee e\u015f\u00eeret\u00ean \u00caz\u00eediyan (s\u00eabke \u2013 al-heyderiya)<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u015eemis Pa\u015fa gelek dek \u00fb dolaban li ser \u00cazidiyan dab\u00fb me\u015fandin. Yek ji wan j\u00ee ew b\u00fb ku daxwaz ji \u00cazidiy\u00ean dervey\u00ea s\u00eenor\u00ean Osmaniyan y\u00ean weke Ermen\u00eestan \u00fb Rusyay\u00ea dikir ku vegerin gund\u00ean xwe, l\u00ea dema vedigeriyan yan bi dar\u00ea zor\u00ea mislimant\u00ee li wan ferz dikirin, yan j\u00ee wan mecb\u00fbr dikirin ku her sal pereyek\u00ee gelek mezin p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee Osmaniyan bikin. Bi v\u00ee away\u00ee civaka \u00cazid\u00ee dihatin xapandin. Ji ber ku h\u00eaza civaka \u00cazid\u00ee ne mezin b\u00fb nedikar\u00een li hember \u015eems Pa\u015fa ser\u00eehildin \u00fb bi v\u00ee away\u00ee gelek \u00cazid\u00ee b\u00fbn misilman.<\/p>\n<p><strong>66- Fermana Waliy\u00ea Amed\u00ea Mistefa Pa\u015fe Firar\u00ee ( Sala 1655\u2019an )<\/strong><\/p>\n<p>Waliy\u00ea Amed\u00ea Mistefa Pa\u015fa Firar\u00ee, sala 1655\u2019an bi fermanek\u00ea ji Sultan\u00ea Osman\u00ee gelek\u00ee ferman li ser \u00caz\u00eediyan rakir. Hem\u00fb j\u00ee bi awayek\u00ee hovane b\u00fbn. \u015e\u00fbn \u00fb war\u00ea wan talan \u00fb w\u00earan dikirin jin \u00fb zarokan direvandin.<\/p>\n<p><strong>67- Fermana Duyem\u00een a Mistafa Pa\u015fa ( Sala 1666\u2019an )<\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1666\u2019an de di bin fermandariya Mistafa Pa\u015fa de fermaneke duyem\u00een li ser \u00eaz\u00eediyan hate rakirin. L\u00ea ev ferman bi ser neket \u00fb negih\u00ee\u015ft encamek\u00ea.<\/p>\n<p><strong><em>68- Fermana S\u00eayem\u00een a Mistafa Pa\u015fa ( Sala 1667\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Mistafa Pa\u015fa dema ku cara duyem\u00een xwest ferman rake l\u00ea nekar\u00ee, careke din j\u00ee ferman li ser\u00ea civaka \u00cazid\u00ee an\u00ee l\u00ea ev \u00eari\u015fa w\u00ee carek din j\u00ee bi serneket.<\/p>\n<p><strong><em>69- Fermana Ehmed kur\u00ea \u015e\u00eax Muhemed el Fedlon\u00ee ( Sala 1699\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ehmed kur\u00ea \u015e\u00eax Muhemed, bi nav\u00ea Mihdiy\u00ea derewker dihate naskirin. H\u00eazek\u00ea ji 50 hezar kes\u00ee avakir \u00fb dest dan\u00ee ser hijmarek\u00ee gundan. Qubad Beg M\u00eer\u00ea Behd\u00eenan\u00ea, h\u00eazek\u00ea \u015fand ji bo p\u00ea\u015fiya Mehd\u00ee bigirin, l\u00ea nikar\u00eeb\u00fbn z\u00eade bim\u00eenin \u00fb binketin. Pi\u015ft re \u00cazid\u00eeyan al\u00eekar\u00ee ji r\u00eaveberiya M\u00fbsil\u00ea xwestin. Waliy\u00ea M\u00fbsil\u00ea w\u00ea dem\u00ea xwe gihand \u00cazidiyan \u00fb art\u00ea\u015fek \u015fand. \u015eer dir\u00eaj \u00fb bi xw\u00een qewim\u00ee \u00fb bi mehan berdewam kir heya ku Mehd\u00ee binket \u00fb h\u00eaz\u00ean w\u00ee reviyan.<\/p>\n<p><strong><em>70-Fermana Kablan Pa\u015fa ( Sala 1674\u2019an )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Kablan Pa\u015fa xwest \u00caz\u00eediy\u00ean \u015eengal\u00ea bi binbixe. Ji bo w\u00ea j\u00ee h\u00eazek amadekir \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ea \u015eengal\u00ea kir l\u00ea di dest\u00ea \u00caz\u00eediy\u00ean \u015eengal\u00ea de binketineke mezin jiyan kir.<\/p>\n<p><strong>71- Ferman\u00ean li ser hev li ser \u00eemarat\u00ean \u015eam, Kil\u00ees \u00fb Heleb\u00ea di sedsala 17\u2019em\u00een de<\/strong><\/p>\n<p>Di encama siyaseta zilmdar \u00fb ne edalet\u00ee ya li ser \u00cazidiyan, \u00cazidiy\u00ean ku li \u015eam, K\u00eel\u00ees, Heleb \u00fb Terbl\u00fbs\u00ea de jiyan dikirin t\u00eakiliy\u00ean xwe bi Fransiyan re x\u00fbrt kirin. Fransay\u00ea soza al\u00eekariy\u00ea dab\u00fb, l\u00ea bi \u015ferta ku \u00cazid\u00ee 30 hezer le\u015fker\u00ean xwe tevl\u00ee art\u00ea\u015fa Fransay\u00ea bikin. Bi v\u00ee away\u00ee gelek \u00cazid\u00ee b\u00fbn le\u015fker\u00ean Fransay\u00ea bi taybet y\u00ean \u00c7iyay\u00ea Semean \u00fb Heleb\u00ea.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Ferman\u00ean Sedsala 15\u2019em\u00een ( 1400 -1500) 38- Fermana Celaled\u00een Alam\u00eer ( Sala 1400 ) Di sala 1400\u2019an de Celaled\u00een Alam\u00eer M\u00eeran \u015eah kur\u00ea Teymurlenk, li M\u00fbsil\u00ea bi xw\u00eena gel\u00ea M\u00fbsil\u00ea \u00fb gel\u00ea haw\u00eerdora w\u00ea dever\u00ea sor kir, talan \u00fb w\u00earan kir. 39- Fermana \u015eewitandina Lale\u015f\u00ea ( Sala 1409\u2019an ) El-zergel\u00ee got: \u2018\u2019Gora \u015e\u00eax Ad\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":175,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":null,"jnews_primary_category":null,"jnews_override_counter":[],"footnotes":""},"categories":[17,23],"tags":[],"class_list":["post-174","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dirok","category-slide"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=174"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":176,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/174\/revisions\/176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/175"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kovaradicle.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}